Στρόβολος, Λευκωσία

Γεωλογικός χρόνος

Πλειόκαινο Πλειστόκαινο

Ηλικία: 3.6–2.58 εκατομμύρια χρόνια
Περίοδος: Ύστερο Πλειόκαινο
Σχηματισμός: Μέλος Μάργας Λευκωσίας (Σχηματισμός Λευκωσίας)
Περιβάλλον εναποθέσεως: Ανοιχτή θαλάσσια υφαλοκρηπίδα της λεκάνης Μεσαορίας με μαργαϊκή ιζηματογένεση, περιοδική στρωμάτωση της υδροστήλης και επεισόδια εισροής γλυκού νερού. Το αρχείο σήμερα είναι υπεδάφιο, καλυμμένο από Τεταρτογενή αλλούβια.
Τύποι απολιθωμάτων: Δίθυρα, γαστρόποδα, σκαφόποδα, βαλανόστρακα, εχινοειδή, κοράλλια, κατάλοιπα κωνοφόρων, ασβεστολιθικά νανοαπολιθώματα και πλαγκτονικά τρηματοφόρα
Παλαιοοικολογία: Θερμή πλειοκαινική θάλασσα με επιφανειακές θερμοκρασίες περίπου 26°C, ανοιχτή υφαλοκρηπίδα με στρωματωμένη υδροστήλη, περιοδικές εισροές γλυκού νερού με σαπροπηλικές-μαργαϊκές εναλλαγές, φάσεις οικολογικής πίεσης στον βυθό, σταδιακή μετάβαση σε ρηχότερα νερά προς το τέλος του Πλειοκαίνου

Κατά το Ύστερο Πλειόκαινο, η περιοχή που σήμερα στεγάζει τον Στρόβολο της Λευκωσίας βρισκόταν κάτω από τη ζεστή και ανοιχτή Θάλασσα της Μεσαορίας, η οποία εκτεινόταν ανάμεσα στις ανερχόμενες οροσειρές του Πενταδακτύλου στον βορρά και του Τροόδους στον νότο. Στον λασπώδη βυθό συσσωρεύονταν λεπτές μάργες πλούσιες σε μικροσκοπικά κελύφη, ενώ οι θερμές, εύκρατες έως υποτροπικές συνθήκες (επιφανειακές θερμοκρασίες περίπου 26°C) ευνοούσαν μια ποικίλη θαλάσσια βιοκοινότητα: δίθυρα, γαστρόποδα και σκαφόποδα, βαλανόστρακα προσκολλημένα σε σκληρά υποστρώματα, εχινοειδή που έσκαβαν τη λάσπη, και κατά τόπους αποικίες κοραλλιών. Επεισόδια ισχυρής εισροής γλυκού νερού από τους ποταμούς της γειτονικής ξηράς προκαλούσαν στρωμάτωση της υδροστήλης και εναλλαγές μεταξύ ανοξικών σαπροπηλικών φάσεων και κανονικά οξυγονωμένων μαργών, ενώ ψυχρά κλιματικά επεισόδια έφεραν ευστατικές πτώσεις της στάθμης. Καθώς το Τρόοδος και ο Πενταδάκτυλος συνέχιζαν να ανυψώνονται, η Θάλασσα της Μεσαορίας γινόταν σταδιακά ρηχότερη, οδηγώντας τελικά στην ανάδυση της Κύπρου.